Βιώνει, γράφει, φωτογραφίζει ο Πάνος Γεωργιάδης
Το έθιμο γνωστό ως «Κέδαρα» (ή Κέδρα) στη Φυτειά Ημαθίας, αποτελεί μια από τις πιο ατμοσφαιρικές και ζωντανές παραδόσεις της Μακεδονίας.
Ο κεντρικός συμβολισμός είναι η φωτιά που ανάβουν οι πιστοί για να ζεσταθεί το Θείο Βρέφος, όμως το έθιμο έχει και άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές.
Τα «Κέδαρα» στη Φυτειά
Στη Φυτειά, το έθιμο κορυφώνεται τα μεσάνυχτα της 23ης Δεκεμβρίου (ξημερώνοντας παραμονή Χριστουγέννων).
Η Προετοιμασία: Οι κάτοικοι συγκεντρώνουν μεγάλους σωρούς από κλαδιά κέδρου στην κεντρική πλατεία. Ο κέδρος επιλέγεται γιατί καίγεται εύκολα, κάνει έντονο κρότο (που συμβολικά διώχνει το κακό) και αναδύει μια χαρακτηριστική, ευχάριστη μυρωδιά.
Το Άναμμα: Με το σύνθημα των μεγαλυτέρων, ανάβουν οι δάδες και η φωτιά υψώνεται στον ουρανό. Γύρω από την πυρά στήνεται μεγάλος χορός με τη συμμετοχή όλου του χωριού.
Τα «Μπιμπλιά»: Κατά τη διάρκεια της γιορτής, μοιράζονται τα παραδοσιακά μπιμπλιά (στραγάλια και σταφίδες), καθώς και ντόπιο κρασί ή τσίπουρο.
Το Έθιμο «Κόλιντα» (ή Κόλιντα Μπάμπω)
Η λέξη «Κόλιντα» προέρχεται από τη λατινική λέξη calendae (καλένδες) και στην περιοχή της Μακεδονίας συνοδεύεται συχνά από τη φράση «Κόλιντα Μπάμπω», που σημαίνει «Κάλαντα, γιαγιά».
Εκτός από τη ζεστασιά για τον Χριστό, το έθιμο έχει και τους εξής συμβολισμούς:
Η Σφαγή των Νηπίων: Μια λαϊκή ερμηνεία λέει ότι οι φωτιές και οι φωνές («Κόλιντα Μπάμπω») γίνονταν για να προειδοποιήσουν τον κόσμο να κρυφτεί από τους στρατιώτες του Ηρώδη που έσφαζαν τα νήπια.
Αποτροπή του Κακού: Ο θόρυβος και το φως της φωτιάς θεωρούνταν ότι έδιωχναν τους καλικάντζαρους και τα κακά πνεύματα που «αλωνίζουν» το Δωδεκαήμερο.
Κοινωνική Συνοχή: Ήταν η ευκαιρία για κάθε γειτονιά να μαζευτεί, να τραγουδήσει και να ανταλλάξει ευχές, ενισχύοντας τους δεσμούς της κοινότητας.
Σημαντική Αναγνώριση: Αξίζει να σημειωθεί ότι από τον Οκτώβριο του 2025, το έθιμο «Κέδαρα» της Φυτειάς έχει ενταχθεί επίσημα στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, αναγνωρίζοντας έτσι τη σημασία του για την ελληνική παράδοση.
